کورش کبیر

منشور کورش بزرگ (اولین اعلامیه حقوق بشر)

اينك كه به ياري مزدا ، تاج سلطنت ايران و بابل و كشورهاي جهات اربعه را به سر
گذاشته ام ، اعلام مي كنم :
كه تا روزي كه من زنده هستم و مزدا توفيق سلطنت را به من مي دهد

دين و آيين و رسوم ملتهايي كه من پادشاه آنها هستم ، محترم خواهم شمرد و نخواهم
گذاشت كه حكام و زير دستان من ، دين و آئين و رسوم ملتهايي كه من پادشاه آنها هستم
يا ملتهاي ديگر را مورد تحقير قرار بدهند يا به آنها توهين نمايند .

من از امروز كه تاج سلطنت را به سر نهاده ام ، تا روزي كه زنده هستم و مزدا توفيق
سلطنت را به من مي دهد ،
هر گز سلطنت خود را بر هيچ ملت تحميل نخواهم كرد
و هر ملت آزاد است ، كه مرا به سلطنت خود قبول كند يا ننمايد
و هر گاه نخواهد مرا پادشاه خود بداند ، من براي سلطنت آن ملت مبادرت به جنگ نخواهم
كرد .

من تا روزي كه پادشاه ايران و بابل و كشورهاي جهات اربعه هستم ، نخواهم گذاشت ،
كسي به ديگري ظلم كند و اگر شخصي مظلوم واقع شد ، من حق وي را از ظالم خواهم گرفت
و به او خواهم داد و ستمگر را مجازات خواهم كرد .

من تا روزي كه پادشاه هستم ، نخواهم گذاشت مال غير منقول يا منقول ديگري را به زور
يا به نحو ديگر
بدون پرداخت بهاي آن و جلب رضايت صاحب مال ، تصرف نمايد

من تا روزي كه زنده هستم ، نخواهم گذاشت كه شخصي ، ديگري را به بيگاري بگيرد
و بدون پرداخت مزد ، وي را بكار وادارد .

من امروز اعلام مي كنم ، كه هر كس آزاد است ، كه هر ديني را كه ميل دارد ، بپرسد
و در هر نقطه كه ميل دارد سكونت كند ،
مشروط بر اينكه در آنجا حق كسي را غضب ننمايد ،

و هر شغلي را كه ميل دارد ، پيش بگيرد و مال خود را به هر نحو كه مايل است ، به
مصرف برساند ،
مشروط به اينكه لطمه به حقوق ديگران نزند .

من اعلام مي كنم ، كه هر كس مسئول اعمال خود مي باشد و هيچ كس را نبايد به مناسبت
تقصيري كه يكي از خويشاوندانش كرده ، مجازات كرد ،
مجازات برادر گناهكار و برعكس به كلي ممنوع است
و اگر يك فرد از خانواده يا طايفه اي مرتكب تقصير ميشود ، فقط مقصر بايد مجازات
گردد ، نه ديگران

من تا روزي كه به ياري مزدا ، سلطنت مي كنم ، نخواهم گذاشت كه مردان و زنان را
بعنوان غلام و كنيز بفروشند
و حكام و زير دستان من ، مكلف هستند ، كه در حوزه حكومت و ماموريت خود ، مانع از
فروش و خريد مردان و زنان بعنوان غلام و كنيز بشوند
و رسم بردگي بايد به كلي از جهان برافتد .

و از مزدا خواهانم ، كه مرا در راه اجراي تعهداتي كه نسبت به ملتهاي ايران و بابل و
ملتهاي ممالك اربعه عهده گرفته ام ، موفق گرداند

وصیت نامه کوروش کبیر
 
از همه پارسيان و هم‌ پيمانان بخواهيد تا بر آرامگاه من حاضر گردند
و مرا از اينكه ديگر از هيچگونه بدی رنج نخواهم برد شادباش گويند.
به واپسين پند من گوش فرا داريد.
اگر می‌خواهيد دشمنان خود را تنبيه كنيد، به دوستان خود نيكی كنيد
فرزندان من،
دوستان من
من اكنون به پايان زندگی نزديك گشته‌ام
من آن را با نشانه‌های آشكار دريافته‌ام
وقتی درگذشتم مرا خوشبخت بپنداريد و كام من اين است كه اين احساس
در کردار و رفتار شما نمايانگر باشد،
زيرا من به هنگام كودكی ، جوانی و پيری بخت‌يار بوده‌ام،
هميشه نيروی من افزون گشته است آن چنان كه هم امروز نيز احساس نمی‌كنم كه از هنگام
جوانی ناتوان‌ترم.
من دوستان را به خاطر نيكويی‌های خود خوشبخت
و دشمنانم را فرمان‌بردار خويش ديده‌ام.
زادگاه من بخش كوچكی از آسيا بود.
من آنرا اكنون سربلند و بلندپايه باز می‌گذارم.
اما از آنجا كه از شكست در هراس بودم ،
خود را از خودپسندی و غرور بر حذر داشتم.
حتی در پيروزی های بزرگ خود ، پا از اعتدال بيرون ننهادم.
در اين هنگام كه به سرای ديگر می‌گذرم،
شما و ميهنم را خوشبخت می‌بينم.
و از اين رو می‌خواهم كه آيندگان مرا مردی خوشبخت بدانند.
مرگ چيزی است شبيه به خواب.
در مرگ است كه روح انسان به ابديت می پيوندد و چون از قيد و علايق آزاد می گردد به
آتيه تسلط پيدا می كند و هميشه ناظر اعمال ما خواهد بود
پس اگر چنين بود كه من انديشيدم،
به آنچه كه گفتم عمل كنيد و بدانيد كه من هميشه ناظر شما خواهم بود ،
اما اگر اين چنين نبود،
آنگاه ازخدای بزرگ بترسيد كه در بقای او هيچ ترديدی نيست
و پيوسته شاهد و ناظر اعمال ماست.
بايد آشكارا جانشين خود را اعلام كنم تا پس از من پريشانی و نابسامانی روی ندهد.
من شما هر دو فرزندانم را يكسان دوست می‌دارم ولی فرزند بزرگترم كه
آزموده‌ تر است كشور را سامان خواهد داد
فرزندانم! من شما را از كودكی چنان پرورده‌ام كه پيران را آزرم داريد
و كوشش كنيد تا جوان‌تران از شما آزرم بدارند.
تو كمبوجيه، مپندار كه عصای زرين پادشاهی،
تخت و تاجت را نگاه خواهد داشت.
دوستان يک رنگ برای پادشاه عصای مطمئن‌تری هستند.
همواره حامی كيش يزدان پرستی باش،
اما هيچ قومی را مجبور نكن
كه از كيش تو پيروی نمايد و پيوسته و هميشه به خاطر داشته باش كه
هر كسی بايد آزاد باشد تا از هر كيشی كه ميل دارد پيروی كند.
هر كس بايد برای خويشتن دوستان يك دل فراهم آورد
و اين دوستان را جز به نيكوكاری به دست نتوان آورد.

حکمیت تاریخ درباره کوروش

 
کوروش پس از تاسیس یک حکومت بزرگ، شامل ممالک متمدن و نیرومند شرق نزدیک و میانه، و
تامین حیثیت و افتخاری بزرگ برای خود و اعقاب خویش، در سال 520 قبل از میلاد پس از
70 سال عمر در کمال عزت و نیکنامی درگذشت. تقریبا" تمام مورخان و سیاحان و
خاورشناسان از این مرد به نیکی یاد کرده اند.

هرودوت کوروش را پدری مهربان و رئوف می داند که برای رفاه مردم کار می کرد. وی می
نویسد : "کوروش پادشاهی بود ساده، جفا کش، بسیار عالی همت، شجاع و در فنون جنگ
ماهر، که ایالت کوچک فارس را یک مملکت بزرگ نمود. مهربان بود و با رعایا سلکوک
مشفقانه و پدرانه می نمود. بخشنده، خوشمزاج و مودب بود و از حالت رعیت آگاهی داشت."

در جایی دیگر او را آقای تمام آسیا می خواند و می نویسد : "هنگام پادشاهی کوروش و
کمبوجیه قانونی راجع به باج و مالیات وضع نگردیده بود، بلکه مردمان هدایا می
آوردند. تحمیل باج و مالیات در زمان داریوش معمول گردید، لذا پارسیان می گفتند که
داریوش تاجر، کمبوجیه آقا و کوروش پدر بود. اولین را به آن جهت که سود طلب بود،
دومین را چون سختگیر و با نخوت بود و سومین (کوروش) را به واسطه اینکه ملایم و رئوف
بود و همیشه خیر و خوبی ملت را هدف قرار می داد، پدر می خواندند."

گزنفون می نویسد : "او سطوت و رعب خود را در تمام روی زمین انتشار داد، بطوری که
همه را مات و مبهوت ساخت. حتی یکنفر هم جرات نداشت که از حکم او سرپیچی کند و نیز
توانست دل مردمان را طوری برخود کند که همه میخواستند جز اراده او، کسی بر آنها
حکومت نکند."

همین مورخ در مطلبی دیگر می آورد که : "کوروش خوش قیافه، خوش اندام، جوینده دانش،
بلند همت، با محبت و رحیم بود. شداید و رنج ها را متحمل می شد و حاضر بود با مشکلات
مقابله کند ... کوروش دوست عالم انسانیت و طالب حکمت و قوی الاراده، راست و درست
بود ... باید اذعان نمود که کوروش تنها یک فاتح چیره دست نبود، بلکه رهبری خردمند و
واقع بین بود و برای ملت خود پدری مهربان و گرانمایه به شمار می رفت."

ریچار فرای معتقد است که : "یک صفت دوران حکومت کوروش همانا اشتیاق به فراخوی ها و
سنت های مردم فرودست و فرمانبر شاهنشاهی و سپاسداری دین و رسم های ایشان و میل به
آفریدن یک شاهنشاهی آمیخته و بی تعصب بود. صفت دیگرش ادامه سازمانها و سنت های
شاهان گذشته یعنی مادها بود. با این تفاوت که فقط کوروش جانشین استیاک گشته بود.
چرا که بیگانگان شاهنشاهی هخامنشیان را همان شاهنشاهی مادی و پارسی می دانستند."

همچنین خاورشناسان بسیار دیگری راجع به کوروش نظر داده اند که بیان همه آنها خارج
از حوصله این مطلب است. در اینجا به یک نکته مهم می پردازیم و آن اینکه مولانا
ابولکلام آزاد، ضمن تفسیر چند آیه از سوره کهف معتقد است که ذولقرنین در آیات قرآنی
اشاره به همان کوروش هخامنشی است.

نکته جالب دیگر آنکه در آرامگاه کوروش کبیر این عبارت نوشته شده است : "ای انسان هر
که باشی و از هر کجا که بیایی، زیرا که می دانم خواهی آمد، من کوروش هستم که برای
پارسیان این دولت وسیع را بنا کردم. پس بدین مشتی خاک که تن من را می پوشاند رشک
مبر

نگرانی از انهدام مقبره کوروش هخامنشی/ حذف تخت جمشيد از فهرست ميراث جهاني 24 آبان
1385 نگرانی های فعالان ایرانی از آبگیری سد سیوند و خرابی های احتمالی مقبره کوروش
هخامنشی: مصاحبه با محمدعلی دادخواه 24 آبان 1385 سد سیوند که در چند سال گذشته به
یکی از پرجنجال ترین پروژه های ایران تبدیل شده است در 60 کیلومتری تخت جمشید و 12
کیلومتری پاسارگاد نخستین پایتخت هخامنشی قرار دارد. این سد در تنگه بلاغی در استان
فارس ساخته شده است و در آن در سه سال گذشته باستانشناسان بیش از 100 منطقه باستانی
را کشف کرده اند. فعالان هشدار داده اند که این سد پس از آبگیری خطری جدی برای
میراث باستانی ایران خواهد بود وسبب زیرآب رفتن بخشهایی از تنگه بلاغی و آثار
باستانی منطقه خواهد شد. مازیار کاظمی مدیر منطقه تاریخی تخت جمشید می گوید سد
سیوند خطری برای پاسارگاد به شمار نمی رود که از سوی یونسکو در لیست میراث فرهنگی
جهان قرار گرفته است. گرچه هنوز مشخص نیست رطوبت ناشی از سد چه تاثیری بر منطقه
باستانی پاسارگاد خواهد گذاشت که نمونه ای استثنایی از تمدن باستانی ایرانیان است.
خطر انهدام مقبره کوروش بزرگ که از او بعنوان نخستین واضع حقوق بشر در جهان نام
برده میشود سبب نگرانیهای فعالان ایرانی شده است. محمدعلی دادخواه حقوقدان و فعال
حقوق بشر می گوید میراث کوروش بزرگ باید در اولویت قرار گیرد. آقای دادخواه می گوید
یک سنگ شکسته کوروش بر تمام سد سیوند برتری دارد. زیرا سد را می توان در همه جای
این سرزمین احداث کرد اما ما در تمام جهان یک مقبره کوروش داریم. گلناز اسفندياري
سد سیوند که در چند سال گذشته به یکی از پرجنجال ترین پروژه های ایران تبدیل شده
است در 60 کیلومتری تخت جمشید و 12 کیلومتری پاسارگاد نخستین پایتخت هخامنشی قرار
دارد. این سد در تنگه بلاغی در استان فارس ساخته شده است و در آن در سه سال گذشته
باستانشناسان بیش از 100 منطقه باستانی را کشف کرده اند. فعالان هشدار داده اند که
این سد پس از آبگیری خطری جدی برای میراث باستانی ایران خواهد بود وسبب زیرآب رفتن
بخشهایی از تنگه بلاغی و آثار باستانی منطقه خواهد شد. برخی از فعالان گفته اند که
سد سبب غرق شدن مقبره کوروش هخامنشی خواهد شد و برخی این پروژه را با نابودی مجسمه
های بودای بامیان توسط طالبان همانند کرده اند. مازیار کاظمی مدیر منطقه تاریخی تخت
جمشید می گوید سد سیوند خطری برای پاسارگاد به شمار نمی رود که از سوی یونسکو در
لیست میراث فرهنگی جهان قرار گرفته است. گرچه هنوز مشخص نیست رطوبت ناشی از سد چه
تاثیری بر منطقه باستانی پاسارگاد خواهد گذاشت که نمونه ای استثنایی از تمدن
باستانی ایرانیان است. خطر انهدام مقبره کوروش بزرگ که از او بعنوان نخستین واضع
حقوق بشر در جهان نام برده میشود سبب نگرانیهای فعالان ایرانی شده است. محمدعلی
دادخواه حقوقدان و فعال حقوق بشر می گوید میراث کوروش بزرگ باید در اولویت قرار
گیرد. آقای دادخواه می گوید یک سنگ شکسته کوروش بر تمام سد سیوند برتری دارد. زیرا
سد را می توان در همه جای این سرزمین احداث کرد اما ما در تمام جهان یک مقبره کوروش
داریم. آقای کاظمی با اینهمه اذعان می کند که سد سیوند سبب غرق شدن هشتاد درصد آثار
تاریخی منطقه خواهد شد. در این منطقه در کاوش های باستانشناسی از سه سال پیش تاکنون
کوره های ذوب آهن و غارها و سکونت گاه های مربوط به 4 هزار سال پیش و کانال های
سنگی کشف شده است. بسیاری از فعالان و باستانشناسان خواهان وقت بیشتری برای شناسایی
همه آثار باستانی منطقه شده اند.  تخت جمشيد از فهرست ميراث جهاني حذف مي شود! 24
آبان 1385 عبور قطار از كنار نقش رستم نه تنها اين اثر باستاني را از ثبت در فهرست
ميراث جهاني محروم مي كند، بلكه موجب مي شود تخت جمشيد نيز از فهرست ميراث جهاني
حذف شود و در فهرست ميراث در خطر قرار گيرد. چندي پيش خبر عبور قطار از كنار نقش
رستم، نگراني هاي تازه اي را براي آثار هخامنشي موجود در دشت مرودشت كه شهرتي جهاني
دارد، به وجود آورد. به گفته كارشناسان عبور قطار از كنار نقش رستم، مشكلات بسياري
را براي اين اثر و نيز تخت جمشيد به همراه مي آورد. هرچند تخت جمشيد در گذشته بدون
در نظر گرفتن نقش رستم، نقش رجب و شهر باستاني استخر در فهرست ميراث جهاني به ثبت
رسيده است، اما امروز بحث منظر فرهنگي در يونسكو و دفتر ميراث جهاني، باعث شده است
كارشناسان اين مركز، تخت جمشيد را همراه با آثار ياد شده درنظر گيرند و اكنون هر
اتفاقي براي اين آثار، مي تواند ثبت جهاني تخت جمشيد را به خطر اندازد. » مازيار
كاظمي«، سرپرست مجموعه باستاني تخت جمشيد در اين باره به ميراث خبر گفت: » طي
برنامه ريزي مدوني كه از سال گذشته توسط بنياد پژوهشي پارسه- پاسارگاد انجام گرفت،
قرار شد سه اثر باستاني نقش رستم، نقش رجب و شهر ساساني استخر با الحاق به تخت
جمشيد در فهرست ميراث جهاني به ثبت برسند كه پرونده اين كار نيز در حال تهيه است.
اما با عبور قطار از كنار نقش رستم، امكان ثبت اين اثر در فهرست ميراث جهاني مخدوش
مي شود«. آنچه در عبور قطار از كنار نقش رستم باعث بروز مشكل شده، خاكريزي به
ارتفاع 5 متر براي ريل گذاري در فاصله 300 متري نقش رستم است كه تمام منظر فرهنگي
اين اثر باستاني را از بين مي برد، از سوي ديگر عبور قطار از اين مسير باعث لرزه
هاي خفيف اما مداوم مي شود كه براي نقش رستم زيانبار است. تخت جمشيد نخستين اثر
ايراني است كه در سال 1359 در فهرست ميراث جهاني به ثبت رسيد. اين اثر باستاني
اكنون به علت عبور قطار از كنار نقش رستم كه در 3 كيلومتري تخت جمشيد واقع شده در
خطر قرار گرفته است. چندي پيش ساخت برجي عظيم در كنار ميدان نقش جهان اصفهان نيز
باعث بروز مشكلاتي براي اين ميدان ثبت جهاني شده بود كه با كاهش ارتفاع برج مشكل تا
حدي برطرف شد. مسئولان دفتر ميراث جهاني قصد داشتند تا در صورت كم نشدن ارتفاع برج
جهان نما، ميدان نقش جهان را در فهرست ميراث در خطر قرار دهند. زيرسازي براي ريل
گذاري قطار كه اكنون از دو سو يعني از سمت اصفهان تا روستاي حاجي آباد و از سوي
شيراز تا پل خان در مرودشت به پايان رسيده، بدون هماهنگي با سازمان ميراث فرهنگي و
گردشگري بوده است. از سوي ديگر هنوز سازمان راه و ترابري به عنوان متولي ساخت خطوط
قطار بين شهري، نقشه هاي خطوط خود را براي نظارت و تاييد سازمان ميراث فرهنگي و
گردشگري به كارشناسان اين سازمان ارائه نكرده است. به گفته كارشناسان، پايان يافتن
خطوط قطار از اين دو سمت، نشان دهنده آن است كه مسئولان قطار بين شهري قصد دارند به
هر نحوي، از كنار نقش رستم عبور كنند. كاظمي، با بيان اين كه بخش فني بنياد پژوهشي
پارسه- پاسارگاد راهكار مناسبي را براي عبور قطار ديده است، افزود: »مناسب ترين
راهكار آن است كه قطار از كنار جاده ترانزيتي كه اكنون در فاصله مناسبي از نقش رستم
واقع شده است، بگذرد«. براي اين كار نيز بايد به جاي آن كه 5 متر خاك ريزي شود،
خاكبرداري شود و قطار در ارتفاع پايين تر 5 متري زمين عبور كند. اجراي اين طرح در
صورتي است كه مسئولان قطار بين شهري و سازمان راه و ترابري نقشه هاي خود را براي
عبور قطار ارائه دهند كه هنوز اين كار برخلاف تاكيد سازمان ميراث فرهنگي مبني بر
ارائه نقشه ها انجام نشده است. نقش رستم اثري باستاني متعلق به دوره ايلامي تا دوره
اسلامي است كه آثار شاخصي از جمله مقبره خشايارشاه، داريوش كبير و نقش برجسته هاي
ساساني، در آن ديده مي شود. اين آثار به علاوه آثار باستاني ديگر بر كوهي مقدس
ساخته شده اند كه هنوز نيز در ميان مردم تقدس خود را حفظ كرده است. اخيرا" نيز عبور
شبكه انتقال برق تركمنستان از محوطه تاريخي توس دوستداران فرهنگ را نگران كرده است
به طوري كه مدير پايگاه ميراث فرهنگي و گردشگري شهر كهن توس گفته بود: احداث خط
انتقال 400كيلووات به منظر تاريخي و فرهنگي»تابران توس« و بناي منحصر به فرد
آرامگاه فردوسي آسيب مي زند و براي ثبت جهاني اين اثر ماندگار مشكلاتي به وجود مي
آورد.